İletişimde Dİnlemenin Önemi

“Dertli insanın içi duman dolu bir odaya benzer.” der Mevlana ve devam eder; “Onu dinlemek, o odaya pencere açmak gibidir.” Ne güzel açıklamış Mevlana Celaleddin Rumi. Evet, dinlemek, gerçek anlamda dinlemek…

İletişim kurduğumuz insanları hızlıca gözden geçirin. Kaç tanesi için iyi bir dinleyici diyebilirsiniz? Aynı soruyu kendinize de sorun; İyi bir dinleyici misiniz? İlk sorudan başlayacak olursak iletişim içerisinde olduğumuz insanların büyük bir kısmı için iyi bir dinleyicidir diyemeyiz. Hatta uzun süre düşünmenize rağmen belki de hiç bir isim gelmedi aklınıza. Kendinize sorduğunuz ikinci soruya gelince, cevabı muhtemelen yine olumsuz. Olumsuz da olması gerek… Çünkü iletişim kurmadaki temel gayemiz kendimizi ifade etmek ya da kendimizi karşı tarafa kabul ettirmektir. Bunun için de içgüdüsel olarak dinlemekten ziyade konuşarak mesajımızı karşı tarafa iletmeyi tercih ederiz. Aslında bu iletişim kurma sürecinde taktiksel bir hatadır. Niye mi? Yazıyı okudukça ne demek istediğimi daha iyi anlayacaksınız… Dinleyici olmanın ya da çevremizde iyi bir dinleyici olmayışının sebebi; dinlemenin, iletişim sürecindeki mesajları doğru bir şekilde alma ve yorumlama yeteneği olmasıdır. Yani dinlemek aslındayeteneksel bir kavramdır. Tıpkı resim çizmek, şarkı söylemek gibi….

Dinlemenin Önemi

Dinleme, etkili iletişimin anahtarıdır. Etkili bir şekilde dinleme yeteneği olmadan mesajlar kolayca yanlış anlaşabilir. Günümüzün en büyük problemi olan yanlış anlaşılmanın sonucu olarak da iletişim bozulur ve iletinin göndericisi olarak kolayca hayal kırıklığına uğrayabilir, istemeden de olsa rahatsız olabiliriz. Eğer iyi bir iletişim kurmak istiyorsak, kesinlikle karşımızdakini etkili bir şekilde dinlememiz gerekir.

Dinlemenin Faydaları

“Dinlemenin bana ne faydası olacak?” dediğiniz duyar gibiyim. Eğer daha fazla sayıda arkadaş edinmek, günümüzün en etkili iletişim aracı olan sosyal medyada daha efektif olmak, benlik saygınızı ve güven duygularınızı artırmak, akademik ya da diğer çalışmalarınızda daha belirleyici olmak istemiyorsanız yazının bundan sonrasını dinlemenize gerek yok. Devam ediyorsanız dinlemenin, iletişim kurduğunuz insanda olan etkinizi artırdığı ve iletişim kaynağı olarak size de iletişim sırasındaki heyecanınızı azaltarak yardımcı olacağı  gerçeğiyle hareket edeceğinize inanıyorsunuz demektir. İnanmalısınız da çünkü doğru olan da bu; o halde buyurun devam edelim.

Dinlemenin Özellikleri

Duymakla, işitmek aynı şey değildir. Bunu sanırım hepimiz hayatımızın bir yerinde mutlaka duymuşuzdur. İşitmek, duyma engeliniz yok ise kulaklarınıza giren fiziksel sesleri ifade ederken; dinleme hem zihinsel hem de fiziksel odaklanma ve yoğun çaba isteyen aktif bir  süreçtir. Haliyle etkili dinlemeden kasıtla, iletişim konusu olan hikayeye bağlı kalmak değil, hikayenin nasıl söylendiğini, iletişim kurulan tarafın kullandığı dile ve ses tonuna dikkat edilmesini ve işlenilen vücut dilinin tarzını işaret etmektedir. Diğer bir söyleyişle sözlerin ve sözlerin ötesindeki mesajların farkında olmaktır. Etkili dinleme yeteneğimizin derecesi, bu mesajları algıladığımız ve bunları anlamlandırdığımız kadardır. Bu konuda yine Mevlana’nın bir sözü geldi aklıma. “Ne kadar bilirsen bil; söylediklerin, karşındakinin anladığı kadardır.” Bu sözdeki KARŞINDAKİ taraf olarak açıkça anlamanın önemini sanırım bir kez daha anlamış oluyoruz…. Açıkça anlamanın da ancak etkili bir dinleme ile mümkün olacağını iyice anlamış olduk.

Dinleme pasif bir süreç değildir. Aslında dinleyici olarak biz, iletişim sürecine dahil olmalıyız. ‘ Aktif dinleme ‘ ifadesi, tam olarak iletişime dahil olma sürecini tanımlamak için kullanılır. Amerikalı Aile ve Toplum Hekimliği Klinik Profesörü Rachel Naomi Remen’in de dediği gibi “Başka birine bağlanmak için en temel ve güçlü yol dinlemektir. Sadece dinle. Belki de birbirimize verdiğimiz en önemli şey bizim dikkatimizdir.”

Dinlemenin Amacı

Dinlemenin önemi, faydaları ve özelliklerinden bahsettik. Peki önemli bir iletişim becerisi olan etkili dinlemenin amacı nedir? İşte cevabı;

İletişim taraflarının mesajlarına yoğunlaşmak.  Kontak kurulan konuşmacıyı etkin bir şekilde dinlersek iletişim taraflarının mesajlarına yoğunlaşabilir, iletişimin sağlığına zarar verebilecek dikkat dağınıklığından kaçınabiliriz. Bunun doğal sonucu olarak da ön yargılarımızdan kurtularak iletişimin doğasına bağlı kalırız.

İletişim kurarken karşı tarafın vermek istediği mesajın doğru anlaşılmasını sağlamak. Kimse savunduğu fikrin yada iletmek istediği mesajın yanlış olduğuna inanmaz. Buna ikna edilse bile, kolay kolay kabul etmeyecektir. Haliyle iletişim taraflarının vermek istediği mesaj, bakış açısı ve fikirler ne kadar doğru anlaşılırsa empati kurmak da o kadar kolay olacaktır. Empati köprüsünün sağlam kurulmasıyla iletişim akışı da kusursuz olacaktır. Kusursuz iletişim akışı da sağlıklı iletişimi beraberinde getirecektir.

Söylenenin amacını anlamak. Burada anlatmak istediğim bir önceki amaçta bahsettiğim gibi mesajın doğru anlaşılmasını sağlamak değil, amacını anlamaktır. Karşı tarafın ne niyette olduğunu, size iletmek istediği mesajı ne maksatla şekillendirdiğini anlamak etkili dinlemede çok önemlidir.

Jest ve mimik kullanmak. Etkili dinlemenin bir diğer amacı da karşı tarafa el, kol, ayak veya baş hareketlerimizle yaptığımız jestlerimiz ve kaş, göz, ağız ve yüz hareketleriyle yaptığımız mimiklerimizin etkili bir şekilde kullanılmasıdır. Doğru yerde doğru hareket, karşı tarafın size olan güvenini artıracak, güvenin artmasıyla da iletişimde mesajın iletilmesini engelleyen çekinceler ortadan kalkacaktır.

Dinlenilen kişinin açık iletişim kurmasını sağlamak. Açık iletişimin kurulmasıyla yukarıda da bahsettiğim gibi bir çok iletişim engeli ortadan kalkacaktır. Ön yargıların olmadığı, iletilmek istenilen mesajın doğru anlaşıldığı, karşı tarafın açıkça kabul gördüğü ve en önemlisi dinlenilerek fikrine saygı duyulduğu iletişim ortamı oluştuğunda, açık iletişim kurulmuş ve dürüstçe düşünceler ifade edilmeye başlanmış demektir. Bu tür bir iletişim kurmak kolay değildir ama kurulduğunda keyifli bir iletişimin tadına varmış oluruz.

İletişim kuran her iki tarafın da görüşlerini paylaşan ve taraflarca kabul edilmiş bir kabule varmak.  Bu amaç etkili iletişimde varılabilecek son noktadır. Bu noktada iletişim; rayına oturmuş, sağlam bir köprü kurulmuş ve amacını dışına çıkmayan dürüst bir hal almıştır. Genellikle dinlerken temel endişemiz, yanıt vermenin yollarını kafamızda tasarlamaktır. Ama bu bir dinleme işlevi değildir. Konuşmacıyı daha iyi anlayabilmek için söylenenlere ve nasıl söylendiğine tam olarak odaklanmaya çalışmalıyız.

Tüm bu amaçlar göz önüne alınıp karşı tarafa verilen değerle etkili dinleme yapılırsa, iletişim kurmadaki engeller ortadan kalkacak ve konuşmacının size olan güveni artacaktır. Güven kuramadığınız kişilere iletmek istediğimiz mesajı ne rahatlıkla anlatabiliriz ki…

Etkili Dinlemenin Engelleri

Etkili dinlemenin nasıl yapılması gerektiğini anlatırken tabii ki nasıl yapılmaması gerektiğini de anlatmak gerek. Daha doğrusu etkili dinlemeyi nelerin engelleyebileceği konusu da eğilmemiz lazım. İletişim sırasında etkili bir şekilde dinlerken birden tüm emeğiniz, tüm dikkatiniz boşa gidip, tekrar başa dönebilirsiniz. Hatta belki de başa dönecek şansınız dahi olamayabilir. Diğer bir deyişle “Bir çuval inciri mahvetmek” deyiminin canlı bir açıklaması olabiliriz. Bu yüzden bahsedeceğim hususlara dikkat etmek iletişimimizi baltalamamak adına faydalı olacaktır.

Konuşmaya başladıktan genellikle bir veya iki cümle sonra dikkatimiz dağılabilir. Ne cevap vereceğimize, nasıl cevap vereceğimize odaklanabiliriz. Karşı tarafın bir sözü bizim düşüncelerimize uymayabilir ve kelimelere takılı kalabiliriz. İlgisiz şeyler düşünüp, aklen farklı yerlere gidebiliriz. Bunların tümü konuşmacının mesajının kalan kısmını tam olarak dinleyemeyeceğiniz anlamına gelir. Bunlardan dolayı oluşabilecek iletişim felaketini hayal etmek çok da güç olmasa gerek…

Konuşmacının söylediklerinin netliği, ne kadar iyi dinlediğimizi de etkileyebilir. Genelde konuşmacının konuşmasında akıcı olması, tanıdık bir tarzı olması ve durum için uygun bir ses seviyesinde konuşması iyi bir dinleme açısından daha kolay olur. Ama tüm bunların tersi de olabilir. Bu engeller her ne kadar sizden kaynaklı engeller olmasa da hükmedebileceğiniz sorunlardır. Karşımızdakinin hitap tarzı, bağ kurma yetisi gibi iletişim yeteneklerine karşı şöyle söylemek uygunsa “bulunduğunuz kabın şeklini” almalısınız. Bundan kasıt kişisel değerlerimizden ve karakterimizi oluşturan özelliklerimizden taviz vermek değil, konuşmacının tavrına uygun hareket etmektir. Bunu nasıl yapacağımız konusunda milyonlarca varyasyon üretilebilir. Haliyle bu sorun duruma göre değişen önlemleri almayı gerektirir. Bu da etkili dinleme becerinize bağlıdır.

İletişim kurduğumuz kişi hakkında başka birinden duyduğumuz sözlerden kaynaklı ön yargılarımızdan ya da dinleyicinin kişisel görünüşünden rahatsız olabiliriz. Bu normal bir durumdur. Ancak profesyonel bir dinleyici olarak bu sorunu mümkün olduğunca arka planda bırakarak, iyi bir dinleyici olduğumuz hatırlamalıyız. Kim bilir belki bu dokunuşla, kişiye olan ön yargılarımızdan kurtularak, güzel düşüncelerimizin filizlenmesine olanak sağlamış oluruz.

SONUÇ OLARAK, etkili iletişimin temeli etkili dinlemekten geçer. Etkili dinleyerek kişinin kendi düşüncelerini ifade etmeyi kesmeden bir düşünceyi tamamlamasına izin verin. İletişiminizin ne kadar açık, akıcı ve dürüst olduğunu göreceksiniz….

Ahmet T. YILMAZ

Eğitmen, Gezgin, Duygusal, Grafiker, Beşeriyetçi, Araştırmacı, Seyahat Düşkünü, WEB Tasarımcı, Doğa Aşığı, Minimalist, Fotoğraf Tutkunu, e-ticaret girişimcisi, Gerçekçi, İşaret Dili Meraklısı, Teknoloji Takipçisi, Sosyal Medya Bilirkişisi, Emlak Danışmanı, İlkyardımcı... Trainer, Traveller, Emotional, Graphic Designer, Humanist, Researcher, Travel Freak, WEB Designer, Nature Lover, Minimalist, Photographer, e-commerce entrepreneur, Realist, Sign Language Translator, Technology Follower, Social Media Expert Witness, Real Estate Consultant, First-Aider ...

1 Comment

  • Merhaba, bu bir yorumdur.
    Yorumu silmek için oturum açarak gönderi'leri ve yorumları görüntülemeniz yeterlidir. Burada yorum ve gönderileri düzenleyebilir ya da silebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir